Masyw Ślęży

Wygląda jak archetyp świętej góry, łączącej niebiosa z profanicznym padołem
Ślęża pod każdym względem jest niezwykłym zjawiskiem. To góra-symbol i góra-osobliwość. Wygląda wręcz jak archetyp świętej góry, łączącej niebiosa z profanicznym padołem. Wędrując na Śląsk, należałoby w zasadzie rozpoczynać podróż właśnie od Ślęży - prastarego serca dzielnicy. Rozciągający się między tą górą a wyniosłością Sudetów świat - z dawną stolicą wielkiego księstwa, Świdnicą - także wart jest uwagi nawet najbardziej wymagających wędrowców.

Gdzieś koło Będkowic zróbmy następny postój. Usiądźmy spokojnie i niezbyt późnym popołudniem przy pięknej pogodzie, zobaczmy słup energii przepływającej pomiędzy niebem, a ziemią, i z powrotem. Ten widok przypomina biblijny sen Jakuba: ową drabinę, po której wspinają się lub schodzą aniołowie. (Henryk Waniek, Hermes w Górach Śląskich, 1994 r.)

O wyjątkowości Ślęży pisać można bez końca. Nie trzeba być przecież erudytą, by ją odczuć. Wyrasta nagle z równinnych obszarów złotych pól Dolnego Śląska pomiędzy Świdnicą a Wrocławiem i wspina się ciemną piramidą ponad 500 m ku niebu, osiągając 718 m wysokości bezwzględnej. Towarzyszy jej wieniec mniejszych wzniesień, tworzących w efekcie piękny i przyjazny świat grupy górskiej zwanej Masywem Ślęży.

Zalesiony masyw widać z Wrocławia, Świdnicy, Dzierżoniowa, a nawet z okolic Trzebnicy. Widać go również z każdego ważniejszego szczytu sudeckiego, czy to ze Śnieżki, Wielkiej Sowy, Waligóry czy Śnieżnika. Jest jak naturalny autograf na pergaminie regionu. Autograf nie do podrobienia.

źródło: http://przewodnik.onet.pl

Białka Tatrzańska

Białka Tatrzańska to góralska wieś położona w województwie małopolskim, posiadająca niezwykle atrakcyjne środowisko geograficzne. Umiejscowiona jest blisko Tatr Polskich i Słowackich, 15 km od Nowego Targu i 20 km od Zakopanego.

Wieś o zabudowie ulicowej ciągnie się na długości 8 km. Najwyżej położona jest Kaniówka - 725 m n. p. m.. za tereny położone na Grapie czyli bliżej Przełomu Białki znajdują się na wysokości 650 m n. p. m. Zabudowa wsi rozciąga się wzdłuż doliny rzecznej, miejscami szerokiej na 1,5 km, otwartej na południe ku Tatrom Bielskim.

Miejscowość położona jest pomiędzy Wierchami wznoszącymi się powyżej 900 m n. p. m. Należy do nich: Wierch Koszarków (969 m), Wierch Jankulakowski (934m), Wysoki (947 m), Kustwański i Kotelnica na wysokości 917 m n. p. m. Przez białczańskie wierchy prowadzi Wierchowa Droga zwana też Drogą Królewską, którą jak głosi legenda, miejscowi górale przeprowadzili króla Jana Kazimierza uciekajcego przed Szwedami na Węgry. Jest to jeden z piękniejszych szlaków turystycznych.

Po wschodniej stronie góruje nad Białką osypujące się urwisko Litwinowej Grapy (Litwinki) - zbudowane z piaskowców i łupków fliszowych.

Białka Tatrzańska ma klimat górski. Jednak tutaj jest on dużo łagodniejszy niż w pobliskich Tatrach. Lato jest w Białce ciepłe, z najwyższymi temperaturami w lipcu i sierpniu. Zimy są chodne, często z obfitymi opadami śniegu. Temperatury w styczniu mogą spadać nawet poniżej -30 stopni C. Dzięki położeniu i urozmaiconej rzeźbie terenu oraz silnemu rozcięciu górskich zboczy istnieją miejsca, w których bardzo długo zalega śnieg (nawet do 120 - 130 dni) o grubości 40 - 80 cm.

Ciśnienie atmosferyczne jest niskie, a rozrzedzone powietrze zwiększa intensywność promieniowania słonecznego, które jest tu większe o 10 do 20% niż na nizinach.

Wypoczynkowi i rekreacji sprzyja mniejsze zachmurzenie, szczególnie w okresie jesieni:

BIAłKA
Przepiyknie się tocom Srybrne rzeki fale Zaprosajom syćkik Na Skolne Podhale Z pluskaniem wodzicka Po skolak se leci Kompiom się w niej latem I starsi i dzieci Nad brzegiem tyj rzeki Pełno ludzi bywo Pełno tu letników W słonku się wygrzewa	Jak im jest gorąco Kryjom si w olsyny Bo nad wodom rosnom Olchy i wirbiny W gałęziach ptosecek Wesoło se śpiewo Ze rzeka i wioska Białka się nazywo Ze ta wioska Białka To piykno dziedzina Może na Podhalu Drugiej takiej ni ma

Dużą wartością środowiska przyrodniczego wsi jest rzeka Białka o długoci 41,2 km i powierzchni dorzecza 229,9 km2, która wypływa z Tatr Wysokich.

Nad Białką znajduje się rezerwat krajobrazowy przy drodze do Nowej Białej. Jest to urocze miejsce, gdzie rzeka płynie pomiędzy wapiennymi skałkami - Kramnicą (688 m n. p. m.) i Obłazową (670 m n. p. m.). Rzeka Białka należy do najczystszych rzek Podhala. Jakość jej wody w ocenie fizyko - chemicznej i bakteriologicznej minimalnie ustępuje normom klasy pierwszej. W nurtach Białki żyje wiele gatunków ryb, między innymi pstrągi i lipienie. Jej normalny przepływ wynosi około 5m3 na sekund, a podczas wiosenne - letnich wezbrać nawet 200 - 300m3.

Ej edyć se ta Białka
Jak Donaj gymboki
Drugiej takij niyma
Jako świat syroki.

Lasy i tereny zadrzewione zajmują około 20% powierzchni wsi. Zalesione są głównie skłony grzbietu zachodniego, zwłaszcza w źródłowych odcinkach bocznych dolin rzeki Białki. Lasy należą do piętra lasów mieszanych regla dolnego - przeważa świerk, z małą domieszką jodły i pojedynczo usytuowanymi sosnami. O bogactwie florystycznym białczaskich lasów stanowi także mchy i krzewinki (borówka, malina, brusznica). Lasy zasobne są w wiele gatunków grzybów.

Natomiast wzdłuż koryta Białki występują głównie młode łęgi olchowe z mieszanymi gatunkami drzew liściastych, rzadziej iglastych.

Okoliczne lasy i bory charakteryzują się różnorodności fauny. Oprócz bogactwa gatunkowego ptaków (dzięcioł duży, szpak, kukułka, jaskółka, kwiczoł, myszołów) żyją tu również zające - szaraki, sarny, dziki a także lisy, wilki i inne zwierzęta.

Większą od lasów przestrzeń zajmują we wsi pola rolne i kośne łąki. Przeznacza się je teraz głównie pod uprawę koniczyny i produkcji siana wykorzystywanego w chowie krów.

Obecnie Białka liczy 1943 mieszkańców i około 520 domów. Mieszkańcy wsi żyją przeważnie z rolnictwa i turystyki. W rolnictwie zatrudnionych jest około 950 osób, natomiast w usługach pracuje około 500 osób.

Duża część społeczeństwa białczańskiego regularnie wyjeżdża, bądź przebywa na stałe w Stanach Zjednoczonych i stąd sporo domów stoi pustych. Dzięki tym wyjazdom oraz przedsiębiorczości mieszkańców zwłaszcza w kierunku rozwoju turystyki wieś należy do jednej z bogatszych na Podhalu.