środa, 23 kwietnia 2008

Pasmo Czantorii i Stożka

Pasmo Czantorii i Stożka stanowi wododział między Olzą i Wisłą i ciągnie z północy na południe od Tułu (621m), poprzez Czantorię (997m), Soszów Wielki (884m), Cieślar (923m), Mały Stożek (843m), Stożek (980m) do Kiczor (989m) i skręca stąd na wschód do Przełęczy Kubalonka (761m); nie wyróżniając się większymi garbami grzbietowymi łączy się ono z pasmem Baraniej Góry szczytem Karolówka (930m).


Rys. Widok z Małego Stożka na Stożek.

Z ważniejszych bocznych ramion można odróżnić ramię Kiczor, odgałęziające się ku Istebnej i kończące się na szczycie Młodej Górze (838m). W dolinę Wisły wdzierają się też boczne grzbieciki oddzielające malownicze doliny Kopydła, Jawornika, Poniwca, Dziechcinki,i Łabajowa. Ponadto na stronę Czeską opada też z Małej Czantorii grzbiet graniczny ze szczytami Ostrego (712m), Wróżnej (573m); również ze Stożka ciągnie się ciągnie się ku południowemu zachodowi dość długi grzbiet który kulminuje w szczycie Loucka (835m). Pomiędzy grzbietem granicznym Stożek-Czantoria ciągnie się dolina Hluchova, której górna część podchodzi pod szczyt Stożka. Cechą charakterystyczną tego pasma jest to, że wysokości szczytów nie przekraczają 1000mnpm. Niemal całe pasmo zbudowane jest z piaskowca, który w geologii nazywany jest godulskim, od szczytu Godula po czeskiej stronie, gdzie występuje w warstwach grubych na 1-1,5m. Z tego budulca jest zbudowanych jest wiele figór, rzeźb, stopni, płyt w kosciołach i domach na Śląski Cieszyńskim. Głównym atutem tego budulca dzięki któremu tak bardzo rozpowszechniło się jego użycie w sztuce kamieniarskiej i rzeźbie jest jego trwałość i piękny, zielonkawy odcień. Piaskowiec ten odznacza się tym, że nie wszystkie jego warstwy mają jednakową trwałość i stąd też pod wpływem wiatru i wody ulegają szybciej wypłukaniu. W ten sposób tworzą się w korytach potoków mniejsze lub większe progi i wodospady oraz szczeliny i pęknięcia, a nawet jak na Malinowskiej Skale jaskinie. W opisywanym paśmie jedynie Tuł, okolice Kyrkawicy, Kiczor są zbudowane z innego materiału: Tuł z wapienia cieszyńskiego, dzięki czemu jego okolica wyróżnia się specyficzną glebie wapiennej właściwą szatą roślinną, zaś Kyrkawica i Kiczory zbudowane sąz piaskowca białego i kruchego, z duża obecnością ziaren kwarcu, ortoklazu i żyłami rudy żelaznej. Ten inny rodzak piaskowca różniący się nawet dla oka laika nazywamy piaskowcem istebiańskim. Przybiera on niekiedy niemal fantastyczne kształty jak np. na Kyrykawicy, czy Kiczorach oraz na Gańczorce i Baraniej Górze, która również zbudowana jest z piaskowca istebiańskiego.


Rys.
Panorama z Pasma Stożka na Pasmo Baraniogórskie.


W korycie Olzy, koło kościoła w Istebnej można błyszczące żyły rudy żelaznej; na całej długości górnego biegu tej uroczej rzeczki można znaleźć wiele minerałów. Przypuszcza się, że zawleczone są z zachodu przez morze, jako szczątki prastarych Sudetów. Przykładem zastosowania piaskowca istebiańskiego w praktyce jest zameczek na Zadnim Groniu.


poniedziałek, 7 kwietnia 2008

Karkonosze

Karkonosze to pasmo górskie Sudetów rozciągające się na wschód od Przełęczy Szklarskiej aż do Przełęczy Kowarskiej. Najwyższym szczytem Karkonoszy jest Śnieżka (1603 m npm). Główny grzbiet tego pasma górskiego wyznacza granicę polsko-czeską, która dzieli Karkonosze na część czeską (2/3) i część polską (1/3).

Karkonosze mimo że są nazywane "górami olbrzymimi" nie przyciągają turystów swoimi rozmiarami, ale swoim specyficznym klimatem (klimat najwyższych partii Karkonoszy porównywalny jest nawet z subpolarnym klimatem skandynawskim), a także fauną i florą (piętra roślinności są przesunięte około 200 m niżej względem pobliskich Karpat). Karkonosze są górami bardzo starymi. Różnorodne procesy geologiczne formujące Karkonosze trwają od przeszło miliarda lat. Przechodziły one długi i skomplikowany rozwój, czego efektem jest różnorodność kompleksów skalnych, jakie dziś można obserwować w Karkonoszach. Najstarsze skały pochodzą z prekambru lub najstarszego paleozoiku (ponad 500 mln lat temu) i są to występujące we wschodnich i południowych Karkonoszach gnejsy, łupki łyszczykowe, kwarcyty, gdzieniegdzie również marmury. Już na początku ubiegłego stulecia w miejscach szczególnie cennych zostały tworzone rezerwaty przyrody, a w 1959 roku został utworzony Karkonoski Park Narodowy. Całość karkonoskiej przyrody charakteryzuje się ciekawą szatą roślinną oraz bogatym zbiorem dzikiej fauny górskiej, polnej i leśnej.