Pasmo Czantorii i Stożka

Pasmo Czantorii i Stożka stanowi wododział między Olzą i Wisłą i ciągnie z północy na południe od Tułu (621m), poprzez Czantorię (997m), Soszów Wielki (884m), Cieślar (923m), Mały Stożek (843m), Stożek (980m) do Kiczor (989m) i skręca stąd na wschód do Przełęczy Kubalonka (761m); nie wyróżniając się większymi garbami grzbietowymi łączy się ono z pasmem Baraniej Góry szczytem Karolówka (930m).

Rys. Widok z Małego Stożka na Stożek.

Z ważniejszych bocznych ramion można odróżnić ramię Kiczor, odgałęziające się ku Istebnej i kończące się na szczycie Młodej Górze (838m). W dolinę Wisły wdzierają się też boczne grzbieciki oddzielające malownicze doliny Kopydła, Jawornika, Poniwca, Dziechcinki,i Łabajowa. Ponadto na stronę Czeską opada też z Małej Czantorii grzbiet graniczny ze szczytami Ostrego (712m), Wróżnej (573m); również ze Stożka ciągnie się ciągnie się ku południowemu zachodowi dość długi grzbiet który kulminuje w szczycie Loucka (835m). Pomiędzy grzbietem granicznym Stożek-Czantoria ciągnie się dolina Hluchova, której górna część podchodzi pod szczyt Stożka. Cechą charakterystyczną tego pasma jest to, że wysokości szczytów nie przekraczają 1000mnpm. Niemal całe pasmo zbudowane jest z piaskowca, który w geologii nazywany jest godulskim, od szczytu Godula po czeskiej stronie, gdzie występuje w warstwach grubych na 1-1,5m. Z tego budulca jest zbudowanych jest wiele figór, rzeźb, stopni, płyt w kosciołach i domach na Śląski Cieszyńskim. Głównym atutem tego budulca dzięki któremu tak bardzo rozpowszechniło się jego użycie w sztuce kamieniarskiej i rzeźbie jest jego trwałość i piękny, zielonkawy odcień. Piaskowiec ten odznacza się tym, że nie wszystkie jego warstwy mają jednakową trwałość i stąd też pod wpływem wiatru i wody ulegają szybciej wypłukaniu. W ten sposób tworzą się w korytach potoków mniejsze lub większe progi i wodospady oraz szczeliny i pęknięcia, a nawet jak na Malinowskiej Skale jaskinie. W opisywanym paśmie jedynie Tuł, okolice Kyrkawicy, Kiczor są zbudowane z innego materiału: Tuł z wapienia cieszyńskiego, dzięki czemu jego okolica wyróżnia się specyficzną glebie wapiennej właściwą szatą roślinną, zaś Kyrkawica i Kiczory zbudowane sąz piaskowca białego i kruchego, z duża obecnością ziaren kwarcu, ortoklazu i żyłami rudy żelaznej. Ten inny rodzak piaskowca różniący się nawet dla oka laika nazywamy piaskowcem istebiańskim. Przybiera on niekiedy niemal fantastyczne kształty jak np. na Kyrykawicy, czy Kiczorach oraz na Gańczorce i Baraniej Górze, która również zbudowana jest z piaskowca istebiańskiego.

Rys. Panorama z Pasma Stożka na Pasmo Baraniogórskie.

W korycie Olzy, koło kościoła w Istebnej można błyszczące żyły rudy żelaznej; na całej długości górnego biegu tej uroczej rzeczki można znaleźć wiele minerałów. Przypuszcza się, że zawleczone są z zachodu przez morze, jako szczątki prastarych Sudetów. Przykładem zastosowania piaskowca istebiańskiego w praktyce jest zameczek na Zadnim Groniu.

Karkonosze

Karkonosze to pasmo górskie Sudetów rozciągające się na wschód od Przełęczy Szklarskiej aż do Przełęczy Kowarskiej. Najwyższym szczytem Karkonoszy jest Śnieżka (1603 m npm). Główny grzbiet tego pasma górskiego wyznacza granicę polsko-czeską, która dzieli Karkonosze na część czeską (2/3) i część polską (1/3).

Karkonosze mimo że są nazywane "górami olbrzymimi" nie przyciągają turystów swoimi rozmiarami, ale swoim specyficznym klimatem (klimat najwyższych partii Karkonoszy porównywalny jest nawet z subpolarnym klimatem skandynawskim), a także fauną i florą (piętra roślinności są przesunięte około 200 m niżej względem pobliskich Karpat). Karkonosze są górami bardzo starymi. Różnorodne procesy geologiczne formujące Karkonosze trwają od przeszło miliarda lat. Przechodziły one długi i skomplikowany rozwój, czego efektem jest różnorodność kompleksów skalnych, jakie dziś można obserwować w Karkonoszach. Najstarsze skały pochodzą z prekambru lub najstarszego paleozoiku (ponad 500 mln lat temu) i są to występujące we wschodnich i południowych Karkonoszach gnejsy, łupki łyszczykowe, kwarcyty, gdzieniegdzie również marmury. Już na początku ubiegłego stulecia w miejscach szczególnie cennych zostały tworzone rezerwaty przyrody, a w 1959 roku został utworzony Karkonoski Park Narodowy. Całość karkonoskiej przyrody charakteryzuje się ciekawą szatą roślinną oraz bogatym zbiorem dzikiej fauny górskiej, polnej i leśnej.

Wisła - Perła Beskidów

Wisła - miejscowość położona w Beskidzie Śląskim, na terenie "Śląska Cieszyńskiego", w rozgałęzionej dolinie rzeki Wisły. Rdzennymi mieszkańcami są górale śląscy. Teren miasta obejmuje obszar źródliskowy rzeki Wisły. Ze źródeł na Baraniej Górze wypływają potoki Czarna i Biała Wisełka, które po połączeniu się i przyjęciu wód potoku Malinka tworzą rzekę Wisłę.

Centrum Wisły położone jest średnio na wysokości 430 mnp. Otaczające je grzbietowiska przewyższają doliny o 300 do 600m.

Najwyższe wzniesienia:
Barania Góra (1220 mnpm),
Stożek (978mnpm).

Powierzchnia miasta - 110 km², w tym 75% stanowią las. Najpiękniejsze okazy starodrzewu znajdują się w Baraniogórskim Rezerwacie Przyrody im. Karola Buzka liczącym 383 ha, a utworzonym w 1953 roku. Potoki Czarna i Biała Wisełka oraz Malinka objęte są rezerwatem pstrąga potokowego. Lasy należące do Nadleśnictwa Wisła wchodzą w skład Promocyjnego Kompleksu Leśnego.

Wisła liczy niespełna 12 tys. mieszkańców. Wiele zabudowań, zarówno mieszkalnych jak i letniskowych, usytuowanych jest poza Centrum w bocznych dolinach (m.in. Malinka, Gościejów, Partecznik, Głębce Łabajów, Dziechcinka, Jawornik, Gahura) oraz na stokach okoliczny gór(Wierch Skolnitego, Kamiennego, Kobylej, Kozińców, Bukowej).

Specyficzną cechą jest wielowyznaniowość. Dominuje wyznanie protestanckie (Kościół Ewangelicko-Augsburski, 50%), katolicy (30%), resztę stanowią mniej popularne konfesje, m.in. Świadkowie Jehowy, Baptyści, Zielonoświątkowcy, Adwentyści Dnia Siódmego, Ruch Stanowczych Chrześcijan. Na terenie miasta znajduje się 5 świątyń ewangelickich, 5 kościołów katolickich, 4 świątynie innych wyznań.

W Wiśle jest 5 szkół podstawowych (w głównych dolinach), gimnazjum, liceum ogólnokształcące, Zespół Szkół Gastronomiczno - Hotelarskich, Państwowa Szkoła Muzyczna stopnia I.

Wisła posiada łącznie 170 km dróg. Komunikacja autobusów pozwala na szybkie dotarcie do wszystkich dolin oraz zapewnia bezpośrednie połączenia z Katowicami, Krakowem, Opolem, Bielskiem. Na zelektryfikowanej linii kolejowej znajdują się w obrębie miasta dwa dworce i trzy przystanki kolejowe. Na trasie do Wisły - Głębce pociagi jadą przez dwa piękne wiadukty wybudowane w latach trzydziestych przez doliny Dziechcinki i Łabajowa. Turyści przyjeżdżajacy do Wisły mają, do dyspozycji około 100 km szlaków turystycznych. Latem - wiele tras dla turystów pieszych i rowerzystów górskich o róźnej skali trudności. W zimie - piękne trasy dla narciarstwa śladowego, 13 wyciągów narciarskich w tym 4 z oświetlonymi trasami, 3 skocznie narciarskie. Latem - otwarty basen kapielowy, liczne korty tenisowe, boiska sportowe (Ośrodek sportowy Jonidło, Ośrodek sportowy Start).

Krótko o historii Wisły

Ważniejsze daty związane z Wisłą:

1615 - pierwsza pisemna wzmianka w księgach Komory Cieszyńskiej.

1643 - "wieś na Wisłach została rzeczona" - Urbarz Cieszyński - ks. Elżbieta-Lukrecja.

1915 - uznana letniskiem przez Rzad Krajowy w Opawie.

Przełom XIX i XX w. rozwój szkolnictwa, powstaja szkoły w dolinach. Pierwsze zainteresowania Wisłą jako obszarem źródliskowym rzeki Wisły (Pol, Zejszner)oraz jako miejscem wypoczynkowo - letniskowym (Bogumił i Bogdan Hoffowie, Julian Ochorowicz, Maria Wysłouchowa, bp. Juliusz Bursche, Henryk Dynowski, Helena Wiśniewska), budowa licznych willi w tym również przeznaczonych na pensjonaty.

Lata II Rzeczpospolitej - (wojewodą śląskim jest dr Michał Grażyński) szybki rozwój Wisły jako modnego kurortu. Doprowadzono drogi, linię kolejową aż do Głębiec, przeprowadzono regulację rzeki, rozbudowano Centrum (basen kapielowy z kortami tenisowymi, park, Dom Zdrojowy z restauracja, sala widowiskowa, biblioteka i salami klubowymi), Dom Zborowy, budynek Poczty, Zameczek Prezydenta na Zadnim Groniu, sanatorium na Kubalonce itd. Działa kilkadziesiąt pensjonatów zrzeszonych w Zwiazku Pensjonatów. Powstaje Bank Spółdzielczy, Koło Pszczelarzy, zespół regionalny.

Po II wojnie światowej - rozbudowa Wisły jako wczasowiska (wojewodą śląskim p.Ziętek). Powstają licznie zakładowe domy wczasowe i Fundusz Wczasów Pracowniczych, m.in. zabudowa Jarzębatej, Partecznika, Bukowej. Elektryfikacja i gazyfikacja miasta, elektryfikacja kolei, droga szybkiego ruchu z Katowic, duży ośrodek zdrowia z izbą porodową, lecznica weterynaryjna.

1962 - otrzymała prawa miejskie

Lasy

W skład Leśnego Kompleksu Promocyjnego o nazwie "Lasy Beskidu Śląskiego" powołanego w 1994 roku wchodzi Nadleśnictwo Wisła. Celem powołania Leśnego Kompleksu Promocyjnego jest promocja nowego modelu leśnictwa oraz doskonalenie gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych. Nadleśnictwo Wisła obejmuje lasy położone na terenie miasta Wisła i gminy Istebna. Lasy te należaly do ksiażęcej rodziny Habsburgów, administracyjnie wchodziły w skład tzw. Komory Cieszyńskiej do 1919 roku. Następnie stały się własnościa państwową. Dopiero wtedy rozpoczęto racjonalną gospodarkę drzewostanem ograniczajac pozyskiwanie drewna. Nadleśnictwo Wisła gospodaruje na powierzchni 8810 ha i prowadzi nadzór nad 3834 ha lasów niepaństwowych.

Przez lasy Nadleśnictwa przebiega wododział Morza Czarnego i Bałtyku.

Rezerwat przyrody "Barania Góra" został utworzony w 1953 roku w celu zachowania w stanie naturalnym obszaru źródliskowego "królowej polskich rzek" - Wisły. Źródła Czarnej i Białej Wisełki sa położone na północno - zachodnim stoku Baraniej Góry na wys. 1106 mnpm. Teren źródliska Czarnej Wisełki to obszar leśny o dość znacznej powierzchni, potok tworza licznie tu wypływajace źródełka zwane "wykapami". Biała Wisełka powstaje z wielu bijacych pod skała małych źródełek. Szczególnie piękne sa wodospady w dolinie Białej Wisełki, największe w Beskidzie, od 1987 nazwane Kaskadami Rodła. Na terenie Nadleśnictwa znajduja się znane w całej Europie drzewostany nasienne. Miejscowy ekotyp świerka jest jednym z najcenniejszych w Europie. Prowadzony jest regionalny bank genów świerka rasy istebniańskiej, założone jest archiwum potomstw 45 drzewostanów nasiennych ("świerki rodowodowe"). Pozyskuje się również surowiec rezonansowy na instrumenty muzyczne.

Liczne szlaki turystyczne pozwalaja na zwiedzanie rezerwatu od wiosny do jesieni, a zimą - nartostradami. Przygotowano również tzw. ścieżkę dydaktyczna na Barania Górę, wytyczona doliną Czarnej Wisełki. Zapoznaje ona turystów z walorami przyrodniczymi, zwraca uwagę na osobliwości przyrodnicze zarówno geologiczne jak botaniczne oraz pokazuje wpływ człowieka (pracę leśnika) na wygląd i funkcjonowanie biocenoz leśnych.

Zabytki

Wśród ciekawych zabytków można wymienić:

• karczma z 1794 r. obecnie - Centrum Muzeum, ul. Stellera.
• enklawa starego budownictwa drewnianego (obok Muzeum )- stoją tam: drewniana stara szkoła z 1891 r. obecnie siedziba organizacji społecznych z terenu Wisły oraz przeniesiona tu z Jonidła chałupa góralska z poczatku XX w.
• kościół ewangelicki wybudowany w 1838 r. - przykład architektury klasycystycznej.
• stara szkoła (vis a vis kościoła ewangelickiego) wzniesiona w 1824 r. na niej tablica poświęcona kompozytorowi Janowi Sztwiertni.
• hotel Piast, pierwszy hotel w Wiśle wybudowany około 1885 r.
• 100 Letni zameczek myśliwski Habsburgów z 1897 r. obecnie po przeniesieniu z pod Baraniej Góry od 1987 r. siedziba wiślańskiego Koła PTTK ( ul. Lipowa ).
• kościół katolicki z 1855 r., przebudowany i rozbudowany w 1970 r. (ul. Lipowa ).
• drewniane wille z poczatku XX w. (np. Zacisze i Dąbrówka przy al. Burschego).
• Zamek Prezydenta na Zadnim Groniu wybudowany w 1930 r. według projektu arch. Szyszko - Bohusza.

Ten oraz więcej ciekawych informacji znajdziesz pod tym adresem
http://www.wisla.pl/site.php3?a=001&t=001#wisla